Een wiskundig/wetenschappelijke oplossing in eenvoudige woorden beschrijven, is geen eenvoudige klus. Toch proberen we het.

Het uitgangspunt is vrij simpel: in een transportonderneming sturen ‘menselijke' planners het vrachtvervoer de baan op. Ze maken hiervoor gebruik van een database met vervoersorders en een programma om routes te optimaliseren. De planners stippelen de routes zo optimaal mogelijk uit. Ze zorgen er met andere woorden voor dat de chauffeurs zo weinig mogelijk rond rijden met een lege vrachtwagen.

Mensen maken fouten

Jammer genoeg is deze routeplanning niet feilloos. Regelmatig komen nieuwe orders binnen die niet meer in de planning raken. En hoe goed alles ook is gepland, soms draait alles in de soep omdat vrachtauto's vertraging oplopen door files of ongelukken.

Kan het dan anders? Ja, zeggen onderzoekers aan het centrum Wiskunde & Informatica in Amsterdam. "Door ‘menselijke' planners te vervangen door of te ondersteunen met ‘multi-agentsystemen'... dat zijn softwareprogramma's die ontwikkeld worden volgens het principe van kunstmatige intelligentie."

Wiskunde is feilloos

Hoe dat in zijn werk gaat? De ‘multi-agentsystemen' zijn in staat om in naam van hun opdrachtgever (de transportfirma) beslissingen te nemen in functie van de wisselende omstandigheden. Welk nieuw order zich ook aandient of wat er ook gebeurt op de weg: de digitale planners berekenen permanent en wiskundig juist de meest kostefficiënte planning. Ze sturen bij waar nodig.

Aangezien je aan wiskundige oplossingen niet kan twijfelen, zijn deze digitale planners als het ware feilloos in hun beslissingen. Ze zijn in staat om een veelheid aan parameters met elkaar te combineren, complexe en grootschalige planningen te verwerken... en uiterst snel de juiste beslissing te nemen.

Rijden per opbod

En wat zou je ervan denken als de digitale planner niet per definitie in je eigen bedrijf zit? Als er dus een decentraal planningsysteem zou bestaan, waarin digitale agenten de optimale planning berekenen voor de vrachtauto of de firma die ze vertegenwoordigen. Als de planners niet alleen rekening houden met de eigen vervoersopdrachten en de onverwachte omstandigheden, maar met het totale aanbod aan vervoersorders van alle aangesloten partijen.

Volgens de onderzoekers aan het centrum Wiskunde & Informatica in Amsterdam kan dat. Er zou dan als het ware een digitale marktplaats voor goederentransport worden opgestart, waar de verschillende transportondernemingen via een digitale agent permanent bieden op vervoersorders, rekening houdend met alle parameters. Eén zaak is verzekerd: de digitale agent neemt altijd de juiste wiskundige beslissing voor de partij die hij vertegenwoordigt.

Nooit meer rijden met verlies

En dat gaat heel ver... Zo kan een digitale agent berekenen dat het door onvoorziene omstandigheden interessanter is om een contract te verbreken dan om de lading toch af te leveren. Ontbinden van een vervoerscontract moet dan ook mogelijk zijn, mits betaling van een boete. Maar ook die kostprijs heeft de digitale agent al meteen ingecalculeerd.

Of die digitale agent ook rekening houdt met klantentevredenheid en imagoverlies is minder duidelijk. Gelukkig zal het meest feilloze wiskundige systeem nooit de menselijke feeling volledig kunnen vervangen. Menselijke planners: slaap voorlopig nog op beide oren!