Als de vraag naar een product stijgt, gaat de productie omhoog. De retailer bestelt immers meer om aan de stijgende vraag van zijn klanten te voldoen. Het lijkt een logisch marktproces... tot blijkt dat het maar om een tijdelijk fenomeen gaat. Overproductie en/of overstock zijn dan het gevolg.

De retailer zal zijn voorraad dan proberen af te bouwen door in de volgende periode minder te bestellen. Zo ontstaan enorme schommelingen, waarbij de producent/leverancier nauwelijks nog kan inschatten hoeveel productiecapaciteit er nodig is, hoeveel transport er moet worden voorzien en hoeveel voorraad er moet worden aangehouden. Absoluut te vermijden!

Niet overreageren

Belangrijkste oorzaak van een bullwhip is de natuurlijke reflex om te reageren op een nieuwe impuls. Dat is heel menselijk en het is bijna onuitroeibaar omdat zich telkens nieuwe ontwikkelingen voordoen die om een reactie vragen. Een juiste inschatting is cruciaal. Of om het met een concreet voorbeeld te illustreren: na een aardbeving kopen mensen massaal zaklampen met bijhorende batterijen. Als batterijleverancier mag je hieruit niet besluiten dat de vraag naar batterijen structureel toeneemt, want dan ga je extra batterijen produceren die je vervolgens niet meer kwijt raakt.

Niet overbestellen

Verkeerd interpreteren van signalen, zoals bij de batterijleverancier, is slechts één van de vier oorzaken van het bullwhip-effect. Andere oorzaken zijn batching (een afgeronde hoeveelheid bestellen in plaats van wat je werkelijk nodig hebt), prijsfluctuaties (extra bestellen omdat de prijs tijdelijk laag is) en anticiperen op mogelijke tekorten (nu bestellen omdat je bang bent dat een product later niet meer te krijgen is).

Sensible Sense

Professor Hau Lee, een autoriteit op het vlak van bullwhip, gelooft niet dat er echt oplossingen zijn om bullwhip uit te roeien. Maar je kan het wel bestrijden door signalen op te pikken (sense) en ze ook verstandig (sensible) te interpreteren.

Hij geeft vijf tips:

• begrijp je klant en zijn omgeving (waaróm bestelt een klant opeens meer);
• probeer het bullwhip-effect te meten (monitor je voorraden);
• deel informatie met ketenpartners (visibility);
• betrek klanten en toeleveranciers bij het maken van de forecast (collaborative demand planning);
• integreer supply en demand management (stem salesplannen af met logistiek en vice versa).